Koronavirüs Nedir: Kovid-19 Belirtileri Neler, Türkiye’de Vaka Var Mı?

0
487
Koronavirüs nedir: Kovid-19 belirtileri neler, Türkiye'de vaka var mı?

Çin’in Vuhan kentinde ortaya çıkan ve daha sonra adına Kovid-19 denilen Koronavirüs (korona virüsü), Antarktika hariç tüm kıtalara ve 60’dan fazla ülkeye yayıldı

2 Mart tarihi itibariyle dünya çapında teyit edilen koronavirüs vaka sayısı 90 bini, ölü sayısı da 3.000’i aştı. Çin’de koronavirüs vaka sayısı 80 bini aştı, virüsten ölenlerin sayısı ise 2.912‘ye ulaştı. Çin’in ardından Güney Kore, İran ve İtalya virüsün hızla yayıldığı ülkeler olarak sıralanıyor.

Vakaların ve ölümlerin büyük kısmı Çin‘de olmakla birlikte, tespit edilen yeni vakalar bakımından diğer ülkelerin toplamı artık Çin’deki yeni vakalardan daha fazla. Avrupa’da toplam vaka sayısı 2,199, çoğu İtalya‘da olmak üzere ölenlerin sayısı da 38‘e ulaştı.

İran’da Koronovirüs

Çin’den sonra koronavirüs nedeniyle can kaybının en fazla olduğu ülke İran oldu. İran’da vaka sayısı 1500, virüsten kaynaklı ölümlerin sayısı ise 66 olarak açıklandı. Ancak gerçek rakamların daha yüksek olduğu tahmin ediliyor. Ölenler arasında, yönetim kademesinden bir isim de var. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi (DMTK) üyesi Seyyid Muhammed Mirmuhammedi, Tahran’da tedavi gördüğü hastanede 2 Mart‘ta hayatını kaybetti.

Şubat ayı sonlarında İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Masume İbtikar‘ın da koronavirüse yakalandığı açıklanmıştı.Türkiye, Irak, Afganistan, Pakistan, Ermenistan virüsün yayılmasının önlenmesi amacıyla İran ile sınırlarını kapattı.

Türkiye’de koronavirüs vakası var mı?

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca Türkiye’de 2 Mart itibarıyla herhangi bir koronavirüs vakasının görülmediğini açıkladı.

İran ile sınırların 23 Şubat‘ta karşılıklı olarak kapatıldığını, Irak ile karayolu geçişlerinin de karşılıklı olarak durdurulduğunu hatırlatan Koca, uygulamanın mevcut koşullara bağlı ve geçici olduğuna işaret etti.İran, Irak ve Gürcistan ile olan 8 sınır kapısında sahra hastanelerinin kurularak üst düzey önlemlerin alındığı belirtildi.

Umreden gelen 13 bin 834 vatandaşın sağlık muayenesinden geçirildiği, 9 kişide mevsimsel grip bulunduğunu, şüpheli görülen 5 kişinin testlerinin de negatif çıktığı açıklandı. Bakan Koca, zorunlu olmadıkça yurt dışına çıkılmaması uyarısında bulundu. Sağlık Bakanlığı Kovid-19 Rehberi

Sağlık Bakanı, havaalanı ve limanlarda 24 saat sağlık personeli bulundurulduğunu söyledi.

Virüse yakalananlarda hangi belirtilere rastlanıyor?

Virüse yakalananlarda önce yüksek ateş başlıyor. Ardından kuru öksürük şikayetleri gözleniyor. Bir haftanın sonunda ise nefes darlığı sorunları ortaya çıkıyor.

Çin’de bazı hastaların hastanede uzun süreli tedavi altına alınması gerekmişti.

Ancak şu an eldeki bilgiler sadece hastaneye kaldırılan ağır hastaların yaşadıklarıyla sınırlı. Virüse yakalanıp daha hafif bir şekide atlatan olup olmadığı konusunda detaylı bir bilgi henüz yok. Koronavirüsler orta derece soğuk algınlığından ölüme varacak semptomlara yol açabiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), “uluslararası kamu sağlığı acil durumu” ilan etti.

İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılan basın toplantısında DSÖ Başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus, küresel ölçekte acil durum ilan edilmesinin nedeninin “Çin’de değil, diğer ülkelerde yaşananlar” olduğunu söyledi ve asıl endişenin virüsün sağlık sistemleri zayıf ülkelere yayılması olduğunu belirtti.

Koronavirüs aşısı bulundu mu?

Koronavirüse karşı aşı geliştirme çalışmaları devam ediyor. Bazı aşıların hayvanlar üzerinde denenme aşamasında olduğu belirtiliyor. İnsanlarda kullanılabilecek bir aşının en iyi ihtimalle gelecek yılın ortalarını bulması bekleniyor.

Hayvanlar üzerinde denenen aşılar olumlu sonuç verirse önümüzdeki aylarda insanlar üzerinde deneme aşamasına geçilebilir. İnsanlarda da olumlu sonuç vermesi halinde kitlesel üretime geçilmesinin epey zaman alacağı ifade ediliyor.

Tedavisi var mı?

Şimdilik tedavilerde temel prensipler uygulanıyor. Hastanın bağışıklık sistemi virüsle mücadelesini yenene kadar vücut fonksiyonlarının işler halde tutulması, nefes desteği sağlanıyor.

Bilim insanları virüse karşı aşı geliştirme çalışmalarına da devam ediyor. Yıl sonuna kadar aşının insanlar üzerinde denenmesi planlanıyor. Hastaneler de virüs önleyici bir takım ilaçları test ediyor.

Nasıl korunabilirsiniz?

Dünya Sağlık Örgütü virüsten korunmak için şu tavsiyelerde bulunuyor:

  • Ellerinizi yıkayın – sabun veya el temizlik jelleri virüsü öldürebilir
  • Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu mendille kapatın ve sonrasında virüsün yayılmasına engel olmak için ellerinizi yıkayın
  • Gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmaktan kaçının – elleriniz virüsün değdiği bir yere dokunursa virüs vücudunuza bulaşabilir
  • Öksüren, hapşıran veya ateşi yüksek kişilerden uzak durun – 1 metre uzak durmak havaya bulaşabilecek virüsten korunmanızı sağlar

İlk kez Aralık ayında görüldü

İlk kez Aralık ayında görülen ve ‘2019-nCoV’ olarak adlandırılan virüs, koronavirüs ya da corona virüsü adıyla biliniyor. Dünya Sağlık Örgütü koronavirüs kaynaklı hastalığa Kovid-19 adını verdiklerini açıkladı.

Örgüt Başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus, 11 Şubat’ta yaptığı açıklamada, “Bu hastalığın artık bir adı var” dedi ve Kovid-19’un ‘korona’nın co’su, virüs’ün vi’si ve hastalık kelimesinin İngilizcesi ‘disease’ sözcüğünün d’sinden türetildiğini söyledi.

Virüs nedeniyle ölenlerin sayısı da 2 Mart itibariyle 3000‘i geçmiş durumda. Vaka sayısı da 90 binin üzerinde. SARS virüsü sonucu dünya çapında 800 kişi hayatını kaybetmişti. Virüs şimdiye kadar, Çin dahil toplam 60‘ı aşkın ülkede görüldü, Antarktika hariç her kıtaya yayıldı.

Virüsün ortaya çıktığı Vuhan karantina altına alınmış ama virüsün yayılması önlenememişti. Zatürre belirtilerine yol açan virüs, dünya çapında sağlık uzmanlarını alarma geçirdi. Peki henüz bir tedavisi olmayan yeni koronavirüs tipi kısa zamanda ortada kaybolan geçici bir salgın mı yoksa çok daha tehlikeli bir hastalığın ilk işaretleri mi?

Çin’de ortaya çıkan virüsün özellikleri neler?

Hastalardan alınan örneklerin laboratuvarlarda test edilmesi sonucu Çinli yetkililer ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO), enfeksiyonun koronavirüs (corona virus) olduğu sonucuna vardı. Hastalığın, Çin’in 11 milyon nüfuslu kenti Vuhan’daki Huanan deniz ürünleri pazarından kaynaklandığı tahmin ediliyor. Koronavirüsler, büyük bir virüs ailesinin bir alt türü. Ancak yeni virüs dahil sadece yedisi insanlara bulaşabiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü‘ne göre yeni virüsün ‘kuluçka dönemi‘, yani enfeksiyonun kapıldığı andan belirtilerin görüldüğü zamana kadar olan dönem yaklaşık 14 gün. Ama bazı araştırmacılar bu sürenin 24 güne kadar çıkabileceğini söylüyor. Çinli bilim insanları, bazı kişilerin belirtiler görülmeden de enfeksiyonu yaydıkları uyarısında bulunuyor.

Bir koronavirüsün yol açtığı şiddetli akut solunum yolu sendromu (SARS), Çin’de 2002 yılında salgından etkilenen 8 bin 98 kişiden 774’ünün ölümüne yol açtı. Doktor Josie Golding, “SARS’ın hatıraları hâlâ taze, korkunun çok büyük olmasının nedenlerinden biri bu, ancak bu tür hastalıklarla mücadele etmek için artık çok daha hazırlıklıyız” diyor.

Yeni virüsün de SARS gibi insandan insana bulaşabildiği teyit edilmiş durumda.

Ne kadar ölümcül?

Aralık ayında ortaya çıktığı sanılan virüs, şu ana kadar en az 2200 kişinin ölümüne neden oldu. Dünya Sağlık Örgütü’nün 44 bin hastaya dayandırdığı verilere göre virüsün bulaştığı kişilerin:

– %81’i hafif atlatıyor

– %14’ü ciddi geçiriyor

– %5’i ağır hastalanıyor

Kovid-19’dan ölenlerin oranı ise %1 ila %2 arasında. Ama bildirilen rakamların hepsi güvenilir değil.

Binlerce kişi hala tedavi görüyor, ölü sayısının artabileceği endişesi var.

Her yıl yaklaşık bir milyar kişi soğuk algınlığı yaşıyor ve bu hastalıktan ölenlerin sayısı 290 bin ila 650 bin arasında değişiyor. Grip vakalarının ciddiyeti her yıl değişiyor. SARS salgınında hastalığa yakalananların yüzde 9‘u hayatlarını kaybetmişti.

Ancak virüsün bulaşmasıyla başlayan hastalık sürecinin görece uzun olduğu ve ölü sayısının ilerleyen günlerde artabileceği uyarıları yapılıyor. Henüz salgının boyutları da tam olarak bilinmediği için bu yeni virüsün yol açabileceği ölümlere dair bir tahmin yürütmek zorlaşıyor.

Salgının ortaya çıkmasının ardından Wuhan’daki Huanan balık pazarı kapatıldı.

Hangi hayvandan kaynaklanıyor?

Koronavirüsler, önce hayvandan insana bulaşıyor. Ancak virüsleri kitlesel bir salgın tehdidi haline getiren, mutasyona uğrayıp insandan insana bulaşmaya başlamaları. 2019-nCoV virüsünün ilk olarak Vuhan’daki Huanan balık pazarında ortaya çıkmış olabileceği üzerinde duruluyor.

Bazı deniz canlıları koronavirüs taşıyor olabilseler de, pazarda tavuk, yarasa, tavşan, yılan gibi başka hayvanlar da bulunuyor ve bunlardan birinin virüsün kaynağı olması çok daha mümkün görünüyor. Virüsün kaynaklandığı belirlendiğinde, sorunla baş etmek çok daha kolay olacak. 2003 yılında 800’e yakın kişinin hayatını kaybetmesine neden olan SARS virüsünün yarasalardan yayıldığı düşünülüyordu.

Koronavirüs nedir: Kovid-19 belirtileri neler, Türkiye'de vaka var mı?Çinli yetkililer, Vuhan havalimanında uçuşları geçici süreyle askıya aldı.

İnsandan insana nasıl bulaşıyor?

Başta virüsün sadece hayvandan insana bulaşabildiği açıklanmıştı. Ancak daha sonra virüsün, insandan insana da bulaştığı anlaşıldı. SARS, insandan insana çok kolay bulaşabiliyordu. Virüse yakalanmış bir kişinin kalabalık bir ortamda öksürmesi dahi SARS’ın yayılması için yeterli olabiliyordu.

MERS ise insandan insana daha zor bulaşan bir koronavirüstü. Yeni virüs solunum yollarını etkiliyor. O nedenle öksürük ve temas yoluyla bulaşıyor olması yüksek bir ihtimal olarak görülüyor. Çin, virüse yakalananların belirti göstermeye başlamadan hastalığı bulaştırabildiğini açıklamıştı.

Koronavirüs nedir: Kovid-19 belirtileri neler, Türkiye'de vaka var mı?Çin hükümeti halktan kalabalık yerlerde maske takmalarını istiyor.

Ne kadar hızlı yayılıyor?

Her geçen gün binlerce yeni vaka bildiriliyor. Ama uzmanlar, asıl rakamların bildirilenden 10 kat fazla olabileceği uyarısını yapıyor. Virüsün ortaya çıktığı Çin’de yeni enfeksiyon vakalarında büyük oranda düşüş var. Ulusal Sağlık Komisyonu’nun verilerine göre geçen hafta Çarşamba günü 394 yeni vaka, 114 ölüm haberi geldi.

Koronavirüs nedir: Kovid-19 belirtileri neler, Türkiye'de vaka var mı?

Virüs mutasyona uğrayabilir mi?

Evet virüsün mutasyon geçirmesi olasılıklar dahilinde. Ancak bunun salgın açısından ne anlama geleceğini söylemek zor. Mutasyon sonucu insandan insana bulaşma ihtimali artabilir ya da virüse yakalananların yaşadığı semptomlar ağırlaşabilir.

Dünya Sağlık Örgütü ve diğer sağlık uzmanlarının yakından takip edeceği bir konu da ilerleyen günlerde ve haftalarda virüsün mutasyon geçirip geçirmediği olacak. Son 10 gün içerisinde virüsün insandan insana bulaşma hızının arttığı belirtildi. Bu durumun bir mutasyon sonucu olup olmadığı ise bilinmiyor.

Koronavirüs nedir: Kovid-19 belirtileri neler, Türkiye'de vaka var mı?

Salgın nasıl durdurulabilir?

Aşının geliştirilmesi ise en az bir yılı bulabilir. Eldeki tek seçenek, virüse yakalanmış kişileri tespit edip karantinaya almak. Hastalarla temas halinde olan kişilerin izlenmesi ve sağlık durumlarının kontrol altında tutulması da uygulanan yöntemler arasında. Salgını önlemek için seyahat sınırlamaları seçeneği de yürürlüğe konmuş durumda.

Çinli yetkililer yeni virüsün genetik kodunu hızla açığa çıkardı. Bu bilgi, virüsün nereden geldiğini, yayıldıkça ne gibi değişimlere uğradığını ve insanların korunması için ne gibi adımlar atması gerektiğini anlamaya yardımcı oldu.

San Diego’daki Inovio adlı laboratuvarda çalışan bilim insanları yeni virüse karşı aşı geliştirebilmek için yeni tür bir DNA teknolojisi kullanıyor. Şimdilik adı “INO-4800”. İnsanlar üzerinde deneme planlarına yaz başında başlayacaklar.

Inovio, insanlar üzerinde yapılacak denemelerin başarılı olması durumunda daha geniş çaplı denemeler yapılabileceğini, “yıl sonuna kadar Çin’deki salgında kullanılabileceğini” söylüyor.

O zamana kadar salgının sona erip ermeyeceğini tahmin etmek imkânsız. Ama Inovio’nun zamanlaması planlar doğrultusunda ilerlerse şirket, yeni aşının bir salgın durumunda en hızlı geliştirilmiş aşı olacağını söylüyor.

Koronavirüs nedir: Kovid-19 belirtileri neler, Türkiye'de vaka var mı?

Dünya genelinde tedbir alınıyor mu?

Başta Asya ülkeleri olmak üzere birçok ülke Çin’den gelen yolculara yönelik sağlık kontrollerini artırdı. Virüsün Avrupa’ya ve İran’a sıçramasıyla bu bölgelerde de önlemler artırıldı. İran’ın komşuları, Türkiye dahil sınırları geçici olarak kapattı. Hastalığın kuluçka döneminde virüsü taşıyan çok sayıda kişi hiçbir belirti göstermeden başka ülkelere seyahat ediyor olabilir. Bu nedenle salgının durdurulması zorlaşıyor.

Uzmanlar ne kadar endişeli?

Doktor Golding, “Şu an, daha fazla bilgi sahibi olana kadar, ne kadar endişelenmemiz gerektiğini söylemek zor” diyor.

“Kaynağını öğrenene kadar, bizde huzursuzluk yaratacak.”

Profesör Ball, “İnsanlara ilk kez bulaşan herhangi bir virüs bizde endişe yaratmalı, çünkü bu virüsün ilk engeli aştığı anlamına geliyor” diyor: “Bir insan hücresine bulaştığında ve çoğalmaya başladığında, daha kolay yaygınlaşacak ve daha tehlikeli bir hale gelecek mutasyona uğrayabilir.

“Virüse bu fırsatı vermek istemezsiniz.”

Kaynak: BBC Türkçe

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz